ACT vs CBT – czym się różnią i co mówi nauka?
Coraz częściej pojawia się pytanie o różnice między terapią poznawczo-behawioralną (CBT) a terapią akceptacji i zaangażowania (ACT).
Oba podejścia wywodzą się z tego samego nurtu i mają solidne podstawy empiryczne. Różnią się jednak sposobem rozumienia problemów psychicznych i kierunkiem pracy terapeutycznej.
CBT – zmiana sposobu myślenia
Terapia poznawczo-behawioralna opiera się na założeniu, że sposób interpretowania rzeczywistości wpływa na emocje i zachowanie.
W praktyce obejmuje:
– identyfikowanie automatycznych myśli
– rozpoznawanie zniekształceń poznawczych
– modyfikowanie nieadaptacyjnych przekonań
Celem jest bardziej realistyczne i pomocne myślenie, co przekłada się na poprawę funkcjonowania i redukcję objawów.
CBT jest jedną z najlepiej przebadanych form psychoterapii. Jej skuteczność została potwierdzona w licznych metaanalizach.
ACT – zmiana relacji do doświadczeń
Terapia akceptacji i zaangażowania (ACT), rozwijana m.in. przez Steven C. Hayes, należy do tzw. „trzeciej fali” terapii poznawczo-behawioralnych.
Jej punkt wyjścia jest inny niż w klasycznej CBT. ACT koncentruje się nie tyle na zmianie treści myśli, ile na zmianie relacji do nich.
Zakłada, że:
– trudne myśli i emocje są naturalną częścią życia
– próby ich kontrolowania mogą nasilać cierpienie
– kluczowa jest tzw. elastyczność psychologiczna
W praktyce obejmuje:
– akceptację doświadczeń wewnętrznych
– defuzję poznawczą
– elementy uważności
– działanie zgodne z wartościami
Najważniejsze różnice
CBT koncentruje się na tym, co myślimy.
ACT koncentruje się na tym, jak odnosimy się do naszych myśli.
W uproszczeniu:
CBT → czy ta myśl jest realistyczna, trafna, pomocna?
ACT → czy podążanie za tą myślą przybliża Cię do życia zgodnego z wartościami?
Co mówi nauka?
CBT posiada bardzo silne zaplecze badań, obejmujące setki randomizowanych badań kontrolowanych i metaanaliz.
ACT również jest dobrze przebadana. Metaanalizy wskazują, że:
– ACT jest skuteczna w wielu obszarach klinicznych
– jej efekty są często porównywalne do CBT
Nie ma jednego „lepszego” podejścia.
W praktyce
W pracy klinicznej podejścia te często się uzupełniają.
Wielu terapeutów łączy:
– techniki poznawcze (CBT)
– z elementami akceptacji, uważności i pracy na wartościach (ACT)
To nie jest wybór „lepsze vs gorsze” – są to dwa różne sposoby pracy:
– CBT – bardziej ukierunkowane na zmianę
– ACT – bardziej na akceptację i elastyczność
Najważniejsze jest dopasowanie terapii do osoby i jej potrzeb.
Źródła
Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J. J., Sawyer, A. T., & Fang, A. (2012).
The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive Therapy and Research, 36(5), 427–440. https://doi.org/10.1007/s10608-012-9476-1
Cuijpers, P., Berking, M., Andersson, G., Quigley, L., Kleiboer, A., & Dobson, K. S. (2013).
A meta-analysis of cognitive-behavioural therapy for adult depression, alone and in comparison with other treatments. The Canadian Journal of Psychiatry, 58(7), 376–385. https://doi.org/10.1177/070674371305800702
Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012).
Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). Guilford Press.
A-Tjak, J. G. L., Davis, M. L., Morina, N., Powers, M. B., Smits, J. A. J., & Emmelkamp, P. M. G. (2015).
A meta-analysis of the efficacy of acceptance and commitment therapy for clinically relevant mental and physical health problems. Psychotherapy and Psychosomatics, 84(1), 30–36. https://doi.org/10.1159/000365764
